amie_poradnia_kolor_jasne_tlo_2

Rola komputerów w naszym życiu

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się nad znaczeniem komputerów w naszym życiu? Czy wiesz jaka jest granica między „zdrowym” korzystaniem a uzależnieniem? Uzależnienia często kojarzone są z substancjami takimi jak tytoń, alkohol czy narkotyki. Warto jednak zaznaczyć, że istnieje także druga grupa uzależnień, która dotyka ludzi od najmłodszych lat życia – uzależnienia behawioralne. We współczesnym świecie obserwujemy znaczny rozwój technologii, co pozostaje nie bez znaczenia dla rozwoju wspomnianego zjawiska. W niniejszym artykule szczególną uwagę poświęcono uzależnieniu od komputera wśród dzieci i młodzieży. Z poniższych informacji zdobędziesz wiedzę o biologicznych uwarunkowaniach uzależnień behawioralnych, sygnałach ostrzegawczych w zachowaniu dzieci oraz dostępnych formach pomocy.

Uzależniony mózg

Z perspektywy biologii, szczególną rolę w powstawaniu uzależnień odgrywa tzw. układ nagrody w mózgu, który odpowiada m.in. za regulację nastroju oraz odczuwanie przyjemności. Kluczowe znaczenie ma tutaj dopamina – wykonywanie czynności sprawiających przyjemność powoduje wzrost jej poziomu w układzie nerwowym. Intensyfikacja stężenia dopaminy ma działanie nagradzające, a co za tym idzie, wywołuje uczucie przyjemności (Lelonek-Kuleta, 2014).

Badania wskazują na fakt, że u osób uzależnionych poziom dopaminy jest niższy       w porównaniu do osób bez uzależnień. Co więcej, receptory dopaminowe są u nich uszkodzone lub mają ich mniej. Zachowania związane z nałogiem (wykonywanie czynności/ zażywanie substancji) powodują stale podwyższony poziom neuroprzekaźników, które odpowiadają za odczuwanie przyjemności (m.in. dopaminy). Organizm przyzwyczaja się określonego poziomu i związaną z nim przyjemnością, a co za tym idzie – powoduje wzrost tolerancji. Z tej przyczyny z czasem potrzeba coraz więcej substancji/wykonywania czynności, aby odczuwać takie zadowolenie, jak na początku (tamże, s. 26). Biorąc pod uwagę opisane mechanizmy neurobiologiczne, warto pamiętać, że uzależnienie jest chorobą, którą można leczyć, a nie słabą wolą człowieka.

Uzależnienie od komputera

W dzisiejszych czasach niemal każde gospodarstwo domowe posiada dostęp do komputera. Niewątpliwie, może nieść to za sobą wiele korzyści, niemniej jednak sposób jego używania niejednokrotnie wymyka się spod kontroli, czego skutkiem może być nałóg. Uzależnienie od komputera przejawia się intensywnym zaabsorbowaniem, obsesyjnymi myślami na temat aktywności z nim związanych. Możemy wyróżnić pewne cechy tego zjawiska:

– silna potrzeba korzystania z komputera coraz dłużej, aby aktywność ta była tak samo satysfakcjonująca;
– nieudane próby kontroli, które się powtarzają (zmniejszenie ilości czasu spędzanego przed komputerem/ zaprzestanie aktywności);
– intensywne trudne emocje (np. złość, smutek, niepokój) podczas prób redukcji aktywności związanych z komputerem;
– trudności związane z kontrolą czasu, poświęconego na korzystanie z komputera;
– problemy osobiste, konflikty społeczne oraz trudności szkolne, będące skutkiem nadmiernego zaabsorbowania komputerem;
– zatajanie informacji związanych z zaabsorbowaniem komputerem;
– aktywność związana z komputerem (np. gry, Internet) staje się sposobem poprawy nastroju/ unikania problemów (Young i Poprawa, 2006; za: Juza i Kloc, 2012).

Jeżeli zauważysz u dziecka pewne z wymienionych symptomów, warto również pamiętać, że nie sam czas czy rodzaj aktywności w internecie ma kluczowe znaczenie. Ważniejsza wydaje się być odpowiedź na pytanie czy aktywność ta zaczyna przejmować kontrolę nad innymi obszarami życia młodego człowieka (np. wycofanie się z kontaktów z innymi, zaniedbywanie obowiązków związane z pochłonięciem wirtualną rzeczywistością). Należy również pochylić się nad powodami, dla których dziecko spędza coraz więcej czasu korzystając z komputera. Przyczyny często wiążą się z długotrwałym przeżywaniem trudnych emocji i niemożnością poradzenia sobie z nimi, deficytami w zakresie kompetencji społecznych czy potrzebą przyjemności oraz szybkiej gratyfikacji. Zrozumienie źródeł uzależnienia pozwala na podjęcie najbardziej adekwatnej formy wsparcia.

Sygnały ostrzegawcze

Obszar uzależnień behawioralnych może dotyczyć wszelkich czynności, które wprawiają nas w zadowolenie. Jak zatem rozpoznać granicę między normą w dostarczaniu sobie przyjemności poprzez podejmowanie aktywności a uzależnieniem behawioralnym? Zwróć uwagę na kilka sygnałów ostrzegawczych:
    a) zaabsorbowanie – dana aktywność staje się najważniejsza w życiu młodego człowieka, zaczyna dominować nad pozostałymi. Pojawia się coraz więcej myśli i planów na temat określonej czynności;
    b) modyfikacja nastroju – trudne emocje zaczynają znikać, zamieniać się w przyjemne pod wpływem podjęcia konkretnej aktywności;
    c) tolerancja – aby wywołać pozytywny nastrój, trzeba wykonywać określone zachowanie coraz częściej, przez dłuższy czas. Jest to powiązane z opisywanymi wcześniej biologicznymi mechanizmami powstawania uzależnień;
    d) symptomy odstawienne – mają one związek z pojawianiem się nieprzyjemnych dolegliwości emocjonalnych lub/i fizycznych wskutek ograniczenia czasu poświęcanego na wykonywanie czynności;
    e) konflikt – zaabsorbowanie daną aktywnością powoduje rozbieżność między osobą uzależnioną a jej kontaktami z innymi ludźmi, zainteresowaniami czy obowiązkami;
    f) nawrót – powracanie do tego samego zachowania po przerwie w jego wykonywaniu (za: Kleszczewska-Albińska, 2022).

Jeśli w zachowaniu dziecka zaobserwujesz powyższe elementy, ważne będzie podjęcie kroków w kierunku dialogu. Warto przygotować na taką rozmowę odpowiednią ilość czasu – w jej trakcie mogą pojawić się różne emocje, więc niezwykle istotne jest, aby młody człowiek czuł się słuchany. Dodatkowo, większej otwartości może sprzyjać wypowiedzenie, że nie chcemy karać dziecka, a zrozumieć jego zachowanie i pomóc. Kolejnym ważnym elementem w rozmowie wydaje się być wolność od ocen – komunikaty typu „Ty jesteś…”, „Ty zawsze…” mogą spowodować w dziecku chęć obrony i tym samym doprowadzić do konfliktu. Istotne jest, aby mówić o swoich odczuciach i faktach, np. „Widzę, że spędzasz coraz więcej czasu korzystając z komputera/odsuwasz się od znajomych/trudniej Ci w nauce i czuję się zmartwiony/a”. Rozmowa sprzyjająca otwartości zwiększa nasze szanse na odkrycie przyczyn zachowania dziecka. Gdy zauważysz pewne sygnały ostrzegawcze oraz spróbujesz znaleźć ich źródła, kolejnym krokiem może być zapewnienie dziecku profesjonalnej pomocy.

Gdzie znajdziesz pomoc?

Pierwszym krokiem może być zwrócenie się o pomoc do psychologa szkolnego. Warto także skorzystać z bazy placówek pomocowych www.uzaleznienia.org.pl – znajdziesz tam konkretne typy instytucji świadczących pomoc w interesującym Cię województwie/mieście. Wsparcie możesz uzyskać również kontaktując się z Telefonem Zaufania dotyczącym uzależnień behawioralnych (801 889 880; codziennie w godz. 17:00-22:00). Potwierdzoną skuteczność w leczeniu uzależnień behawioralnych ma także psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym. Dostęp do nieodpłatnej terapii umożliwiają m.in. Ośrodki Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży czy Centra Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży.

Autor: Karolina Kołażek

Bibliografia:

  1. Juza, Sz. i Kloc, T. (2012). Uwikłani w sieci. Wzorce aktywności internetowej w kontekście uzależnienia od Internetu i nieprzystosowania społecznego dzieci i młodzieży, Innowacje Psychologiczne, 1(1), 9-27.
  2. Kleszczewska-Albińska, A. (2022). Wybrane poznawczo-behawioralne modele uzależnień behawioralnych, Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 22(1), 10-18.
  3. Lelonek-Kuleta, B. (2015). Uzależnienia behawioralne na tle współczesnej wiedzy o uzależnieniach, Studia społeczne, 12(1), 97-103.
  4. Lelonek-Kuleta, B. (2014). Uzależnienia behawioralne – podstawy teoretyczne. W: J. Jarczyńska (red.), Uzależnienia behawioralne i zachowania problemowe młodzieży. Teoria, diagnoza, profilaktyka, terapia (s. 15-29). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Nie przyjmuję w gabinecie

Rozmawiam online

Nie rozmawiam po angielsku

Prowadzę konsultacje wstępne do terapii krótkoterminowej

Gabriela Tomczyk-Knop

Certyfikowany superwizor psychoterapii

Jestem psycholożką kliniczną specjalizującą się w obszarze psychologii klinicznej zaburzeń psychicznych, certyfikowaną psychoterapeutką poznawczo-behawioralną oraz psychoterapeutką terapii schematu. Dodatkowo, jestem certyfikowaną superwizorką-dydaktykiem (ukończyłam kurs superwizora-dydaktyka w Szkole Psychoterapii AMiE).

W czym mogę Ci pomóc?

Specjalizuję się w pracy z osobami doświadczającymi lęku, zaburzeń osobowości oraz trudności adaptacyjnych. Wierzę w indywidualne podejście do każdej osoby, uwzględniając jej unikalne potrzeby i doświadczenia. Moim celem jest stworzenie przestrzeni pełnej zrozumienia i wsparcia, która pozwoli na rozwinięcie siły w radzeniu sobie z trudnościami oraz osiąganie pozytywnych zmian.

Prowadzę również konsultacje wstępne do terapii krótkoterminowej.

99 zł

/ sesja

Nie przyjmuję w gabinecie

Rozmawiam online

Nie rozmawiam po angielsku

Certyfikowany Psychoterapeuta Poznawczo-Behawioralny PTTPB

Arkadiusz Łuszczyński

Certyfikowany psychoterapeuta

Certyfikowany Specjalista Psychoterapii Uzależnień od 2013 roku

Absolwent czteroletniego szkolenia w Akademii Motywacji i Edukacji w Warszawie.

Arkadiusz Łuszczyński pochodzi z niewielkiej miejscowości Gryfino w zachodniopomorskim. W 2003 roku ukończył Uniwersytet Szczeciński na kierunku pedagogicznym. Jego życie splotło się następnie z miastem Ostrołęka, gdzie od 20 lat pracuje w obszarze zawodowym niosącym pomoc osobom doświadczającym kryzysów.

Pracuje w nurcie poznawczo behawioralnym głównie z osobami uzależnionymi, wykorzystując dialog motywujący oraz terapię schematu. Przez wiele lat jego praca koncentrowała się wyłącznie na osobach z problemem uzależnienia. Jako jedna z pierwszych osób pracujących w Poradni Leczenia Uzależnień w Ostrołęce, zaczął prowadzić terapię dla osób z uzależnieniem behawioralnym. W 2008 roku rozpoczął pracę na całodobowym oddziale Leczenia Uzależnień w strukturach ostrołęckiego szpitala, co pozwoliło mu zdobyć szerokie doświadczenie w pracy z osobami uzależnionymi. Dostrzegając trudności z jakimi zmagają się osoby z uzależnieniem oraz członkowie ich rodzin, postanowił rozszerzać swój warsztat pracy w dziedzinie psychoterapii poznawczo-behawioralnej rozpoczynając czteroletnie szkolenie w 2017 roku.

Zainteresowania

Podróże, planespotting, pływanie, treningi oporowe.

od

200 zł

/ sesja

Przyjmuję w gabinecie

Rozmawiam online

Nie rozmawiam po angielsku

Pomagam młodzieży i dorosłym

Tomasz Mróz

Psychoterapeuta w trakcie certyfikacji

Jestem psychologiem, psychoterapeutą w trakcie szkolenia z terapii poznawczobehawioralnej TPB (Cognitive Behavioral Therapy), certyfikowanym terapeutą metody ESDM (Early Start Denver Model). Jestem członkiem Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB).

Od 2007 roku pracuję z dziećmi i młodzieżą ze spektrum autyzmu ASD (w tym z Zespołem Aspergera) oraz dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami rozwoju mowy/trudnościami w komunikacji oraz innymi problemami jako terapeuta, psycholog oraz osoba wspomagająca rodziców oraz innych specjalistów w Polsce i za granicą.

W swojej pracy szczególną rolę przypisuję właściwej i bezpiecznej relacji terapeuty z klientem. Pomagam osobom w różnym wieku od niemowląt po dzieci w wieku szkolnym i dorosłych. Wykorzystuję techniki pracy oparte na dowodach naukowych (EBT Evidence Based Treatment) o zweryfikowanej i potwierdzonej skuteczności, w szczególności terapię poznawczobehawioralną (TPB) z dialogiem motywującym (DM). Zawsze dopasowuję metody pracy do potrzeb i możliwości swoich klientów.

W Poradni AMiE pracuję z młodzieżą oraz dorosłymi.

od

180 zł

/ sesja